“U arǝkurdǝ dǝ zi Araziǝ”, la seconda parte della poesia sulla rivolta dell’8 gennaio 1894

"U arǝkurdǝ dǝ zi Araziǝ – Uttǝ scǝnnòrǝ 1894" del Maestro Michele Cantatore

Kuǝrrèitǝ kuǝrrèitǝ uagnìunǝ

k-onnǝ abbrasciòtǝ la kummìunǝ

‘figghiǝ mèiǝ avastǝ avastǝ

grǝdàiǝ Pèppinǝ Nàstǝ.

Nan sòtǝ sciènnǝ a Porkastiddǝ

ka ddà stuònnǝ a fò macìdde

da la tuòrrǝ du Pǝlòtǝ mènǝnǝ

fukǝ a chianguǝnòtǝ.

Mo sǝ nǝ vuònnǝ a la Fǝndiàriǝ

la kasciafuòrtǝ mènǝnǝ pǝ l-ariǝ

ma sǝ fascǝnǝ na kopǝ dǝ chiàndǝ

kuànnǝ vièdǝnǝ ka stè vakandǝ.

Mo sǝ nǝ vuònnǝ a lǝ karciarìrǝ

ka sǝ stuonnǝ a fò nu bǝkkìrǝ

‘facit-asseiǝ lǝ karciaròtǝ

cǝ sǝ nàunǝ sit-abbrǝsciòtǝ’.

Dǝ dǝlàurǝ na fièmmǝnǝ mòrǝ

kuànnǝ vaidǝ ròmbǝ lǝ lambòrǝ

nan sòtǝ sciènnǝ kòrǝ dǝ fròtǝ

ka stè a sǝccèdǝ miƺƺǝ tramòtǝ.

La krùosckǝ dǝ mèst- Akillǝ

sǝ nǝ vè a do fukǝ a la villǝ

ku accìttǝ e zappìunǝ spakkǝnǝ

l-àruǝ ad i/ùnǝ ad i/unǝ.

Grǝdaiǝ Mǝkèlǝ Skarǝvùttǝ

‘figghiǝ mèiǝ nghiǝdìtǝvǝ tuttǝ

ka da sìusǝ a Gnaziǝ u miutǝ

stuònnǝ a mǝnò ugghiǝ frǝvìutǝ.

Forkaìulǝ e marìulǝ

sǝ mènǝnǝ pètǝ a vùlǝ a vùlǝ

da Porkastìddǝ a Vordǝnò

ci  s-àcchiǝ nnàndǝ ov-a pagò.

Oh ccè stè a sǝccèdǝ mò!

Da sùsǝ ddà stuònnǝ a sparò

nan e nùddǝ, korǝ dǝ fìgghiǝ

kèrǝ so pàddǝ dǝ kanigghiǝ.

Ngǝ stàiǝ nu rǝkkònǝ

ka èrǝ kattìvǝ assè assè

u mǝttièrǝnǝ ind-a nu sakkǝ

e u pǝrtièrnǝ a Ragaddè.

Kèra nuòttǝ dǝ scǝnnòrǝ

fò addavèrǝ assè amòrǝ

Ind-a la fùriǝ dǝ tand-aggièndǝ

patièrnǝ purǝ lǝ nnocièndǝ.

Appènǝ ka facì dèiǝ

arrǝvò la kavallèrǝiǝ

ma ccè d-avàina fò kìrǝ sultòtǝ

kuànn-u pàisǝ stàiǝ abbrǝsciòtǝ.

Deciàiǝ Vǝngìnƺǝ Katomè

‘ci n-è kriòtǝ kùss-uè’?

Lǝ zappatìurǝ, kirǝ ènnǝ stòtǝ

ka kumǝ lǝ kònǝ èrǝnǝ trattòtǝ.

Kìrǝ, lǝ rìkkǝ sò avòrǝ

e nan la vuòlǝnǝ spavǝndò

e dàllǝ òscǝ e dallǝ krè

fingh-a la zàukǝ s-e spǝzzòtǝ.

Cèrt-aggièndǝ, la vǝrǝtò

vòlǝnǝ sièmbrǝ akkumǝlò

portǝnǝ a Luòndrǝ lǝ dǝnòrǝ

e u  fadǝgatàurǝ sǝ nǝ mòrǝ.

U rìkkǝ sciòlǝ e sciòlǝ

e u fadǝgatàurǝ stè sembrǝ mòlǝ

u sǝgnòrǝ sǝ mangǝ rǝ tàkkǝ

e u provìddǝ ind-a rǝ barràkkǝ.

Dǝciàiǝ Nannine la pèscǝ dǝ mòrǝ

ka staiǝ sièmbrǝ au  tuòrǝ:

‘u signòrǝ stè tunnǝ tunnǝ

e nu stòmǝ ind-a nu iǝ/ùsǝ affunnǝ’.

Viuǝ cèrtǝ kàusǝ na rǝ sapèitǝ

ka pòrtǝnǝ fòrǝ rǝ mìrǝ acèitǝ

e pǝ  fannǝ kambò cchiù afflìttǝ

annùscǝnǝ pìurǝ rǝ dd-ugghiǝ frìttǝ.

Rǝ miènǝnǝ saup-a rǝ lǝghìumǝ

skappannǝ skappannǝ

Trìttǝ, Bǝnièttǝ e Grìumǝ .

Sòlǝ kualkèdi/ùnǝ e galandòmǝ

tùttǝ u rièstǝ so brikkònǝ.

Chiangiàiǝ Terèsǝ la sandǝ

k-avaiǝ pietò dǝ tuttǝ

kuàndǝ

‘fìgghiǝ mèiǝ vǝ rǝ dǝciàiǝ

Ka kuàlka kausǝ ov-akkadàiǝ’.

E kèrǝ la farfallǝ tandǝ e gǝròtǝ

k-amm-arrǝvòtǝ a rǝ mazzòtǝ

u tìmbǝ ova pǝrtò a la gǝstìƺƺiǝ

ka ova rǝgnò.

A l-apùstǝlǝ lǝ pìtǝ lavò

u nostrǝ Salvatòrǝ

pǝ anƺǝgnànnǝ u vèrǝ amorǝ.

Kurǝ u munnǝ e tùttǝ mǝsckòtǝ

Dǝciàiǝ Luiggǝ u pǝzzuòtǝ

‘a kàusǝ du pǝkkòtǝ

Kurǝ u munnǝ e tuttǝ mǝsckòtǝ

Ste u vèrǝ e u falsǝ krǝstiònǝ

Ste u balurdǝ e u galandòmǝ

Ste u bùnǝ e u brùttǝ

Ste purǝ u rikkǝ k-aì/utǝ a tuttǝ.’

Stàiǝ nu vièskuǝ ka ere nu sàndǝ

e faciàiǝ bènǝ a tuttǝ kuàndǝ.

Kuànnǝ fò u kaltǝ grannǝ

nan sparagnò fatighǝ e affannǝ,

sciàiǝ cǝlìunǝ nott-e ddèiǝ

pǝrtannǝ a tuttǝ rǝ bènǝ dǝ Dèiǝ.

Amàiǝ lǝ fadǝgatìurǝ e lǝ providdǝ

e prǝtǝggiàiǝ tuttǝ l-orfanìddǝ.

Stàinǝ po’ do bèllǝ famìgghiǝ

ka trattàinǝ lǝ zappatiurǝ

kumǝ lǝ fìgghiǝ

erǝnǝ davvèrǝ krǝstiònǝ

bèrǝfattǝ ku tuttǝ l-aggièndǝ

erǝnǝ pruopriǝ esàttǝ

ku ci pǝ lòrǝ fadǝgaiǝ

e kuòsǝ sièmprǝ s-arrǝkkǝsciaiǝ

Mo vènǝ Tirlifummǝ

Ku l-argonièttǝ

purǝ ìddǝ vòlǝ kandò

nu bièllǝ ƺǝrliètte:

‘korǝ mèiǝ cce pǝkkòtǝ

lǝ rǝggìstrǝ l-onn-abbrǝsciòtǝ

u uagnàunǝ s-ova spǝsò

pǝ lǝ cǝrtǝfǝkòtǝ kùmmǝ

omma fò!’

Ah ah ah l-ommǝ fattǝ la fǝssarèiǝ

finghǝ aTronǝ nu omma scèiǝ

omma pǝgghiò u sciarabbò

doppǝ tre aurǝ omm-arrǝvò.

Avaiǝ rasciàunǝ Prǝcǝkìddǝ

ka la pèscǝ pàrtǝ la ovǝ u provìddǝ

vǝdìtǝ ccè macìddǝ korǝ dǝ fròtǝ

Ruvǝ nustǝ stè miƺƺǝ abbrǝsciòtǝ.

Cǝ nu u paèisǝ omm-aggǝstò

nu pùrǝ rǝ tassǝ r-èmma pagò

grǝdàiǝ Pakuòlǝ la Prǝkìgnǝ

ommǝ mǝsckòtǝ rùgnǝ e tìgnǝ.

E pǝgghiàiǝ rǝ dǝfèsǝ dǝ Pìrrǝ lu markèsǝ

‘onnǝ rasciaunǝ lǝ propiètariǝ

ka kìrǝ pàghǝnǝ rǝ fǝndiàriǝ.

Respǝnnèiǝ Laudiènƺiǝ:

mba Paskuòlǝ nan lǝ do adiènƺǝ

ddò rǝ chiacchiǝrǝ so assè

e l-abbìusǝ nan spìccǝnǝ mè.

Patrunǝ Frangìskǝ Patakukkǝ

scìaiǝ faciènnǝ u rukkǝ rukkǝ: ‘kure u chiùvǝ u agghiǝ avut-èie

ka m-onn-àrsǝ la massarèiǝ’

Mo sǝ nǝ vènǝ mèstǝ Fǝdèlǝ

kurǝ ka lèscǝ sèmbrǝ u vangèlǝ

‘ci addavèrǝ erǝmǝ krǝstiònǝ

n-avaima do tuttǝ na mònǝ.

Unǝ ku altǝ n- avaim- amò

e kumǝ lǝ fròtǝ  avàima stò.

Cǝ facìaimǝ adakkǝssèiǝ

nan sǝccǝdàinǝ rǝ fǝssarèiǝ.

Nu sapèimǝ ka Zakkè

erǝ tandǝ rikkǝ assè

e pǝ fò piacèrǝ a Ddèiǝ

la rǝkkièzzǝ la spartèiǝ’

Rǝspǝnnèiǝ mba Kataldǝ:

miƺƺǝ ad iddǝ e miƺƺǝ all-altǝ

e u Signòrǝ fu kuǝndièndǝ

ka dèttǝ sǝllìvǝ a tand-aggièndǝ.

Cǝ sǝ faciàiǝ adakkǝssèiǝ

nan sǝccǝdàinǝ rǝ fǝssàrèiǝ.

Kèra nuottǝ dǝ scǝnnòrǝ

fò addavèrǝ assè amòrǝ

l-èmmǝ vǝlutǝ rakkuǝndò

ka u arǝkùrdǝ pot-aggǝvò.

Tuttǝ lǝ fàttǝ vǝ l-èmmǝ dìttǝ

dǝ l-abbìusǝ e dǝ lǝ profìttǝ

ma na kausǝ dǝcìmǝ angòrǝ

a lǝ fadǝgatìurǝ e a lǝ sǝgnìurǝ:

‘tuttǝ kuǝndìndǝ pǝtìmǝ stò

cǝ addavèrǝ nǝ  sapìm-amò’.

Nu lǝ dǝrìttǝ l-èmma cǝrkò

ma tuttǝ kuàndǝ

kùmmǝ mègghiǝ pǝtèimǝ

lǝ dovèrǝ nu l-èmma fò.

16 maggio 1975

Note fonetiche a cura di Angelo Tedone

-Nella trascrizione è stata usata la –K per indicare la –c dura di casa non confondendola con la –c di cielo

-la ǝ (schwa) indica la –e muta (indistinta)

-la / indica una pausa nella lettura della parola

– l’apostrofo è sostituito da un trattino (-)